Category Archives: Pozostałe

Nadstawianie drugiego policzka nigdy nie oznaczało tego, czego cię nauczono

Oryg.: TUTAJ

Nadstawianie drugiego policzka nigdy nie oznaczało tego, czego cię nauczono
Jezus nie nakazywał ci być wycieraczką. Oryginalna greka i kultura, która się za nią kryje, ujawniają jedną z najodważniejszych nauk, jakie kiedykolwiek przekazał.
NABU
10 października 2026 r.

Przez lata myślałem, że nadstawianie drugiego policzka oznacza jedno.

Weź to.
Ktoś cię nie szanuje, znieś to. Ktoś cię omija, znieś to. Siedź cicho. Bądź skromny. Pozwól ludziom traktować cię, jak chcą, i nazwij to świętością.

Znałem ludzi, którzy żyli w ten sposób, bo wierzyli, że tego właśnie wymagał od nich Jezus. Niektórzy z nich byli przez to powoli miażdżeni.
Coś w tym wszystkim mi nie pasowało. Ten sam człowiek, który kazał nadstawiać drugi policzek, przewrócił stoły w świątyni. Przywołał przywódców religijnych do pobielonych grobów prosto w twarz. Stanął przed Piłatem bez mrugnięcia okiem.

To nie jest człowiek nauczający bierności.

Wróciłem więc do oryginalnej greki i do świata, w którym była używana. To, co odkryłem, całkowicie zmieniło sposób, w jaki czytałem Ewangelię Mateusza 5.

Przejście

Ewangelia Mateusza 5:38 do 41.
Słyszeliście, że powiedziano: Oko za oko i ząb za ząb. A Ja wam powiadam: Nie stawiajcie oporu złoczyńcy. Jeśli cię ktoś uderzy w prawy policzek, nadstaw i drugi. Temu, kto chce się z tobą procesować i wziąć twoją szatę, odstąp i płaszcz. Zmusza cię ktoś, żebyś szedł jedną milę, idź i drugą.

Trzy przykłady. Policzek. Pozew. Wymuszony marsz.
Większość z nas traktuje je jako instrukcje do złożenia zeznań. Jednak każdy z nich zawiera szczegół, który słuchacz z I wieku n.e. wychwyciłby od razu, a który współcześni czytelnicy niemal zawsze pomijają.

Nie stawiaj oporu
Zacznij od zwrotu nie stawiaj oporu.
Greckie słowo to Anthistemi. Jest ono często używane w literaturze greckiej i innych fragmentach Pisma Świętego do opisania gwałtownego sprzeciwu lub zbrojnego oporu. Stanięcie naprzeciwko kogoś w bitwie.

Teolog Walter Wink, który poświęcił temu fragmentowi znaczną część swojej kariery, argumentował, że Jezus nie nakazywał nic nie robić. Mówił raczej, by nie odpowiadać przemocą na przemoc.

Jest ogromna różnica pomiędzy tymi dwiema rzeczami.

Nicnierobienie oznacza poddanie się. Nieodpowiadanie przemocą pozostawia otwartą całą trzecią ścieżkę. A trzy poniższe przykłady dokładnie pokazują, jak ta trzecia ścieżka wygląda.

Prawy policzek
Zauważ, że Jezus jest konkretny. Jeśli ktoś uderzy cię w prawy policzek.

Dlaczego prawy?
Wyobraź to sobie. Większość ludzi uderza prawą ręką. Jeśli osoba praworęczna uderzy cię w prawy policzek, nie uderza cię pięścią. Uderza cię grzbietem dłoni.

W starożytnym Bliskim Wschodzie policzek nie był aktem walki. Był zniewagą. Tak przełożony uderzał podwładnego. Pan sługi. Rzymianin poddanego. Osoba o wysokim statusie kogoś, kogo uważał za niższego od siebie. Oznaczało to: „Nie jesteś mi równy”.

W tej kulturze lewej ręki używano do nieczystych czynności, więc uderzanie nią nie wchodziło w grę.

Teraz nadstaw drugi policzek
Jeśli obrócisz do nich lewy policzek, nie będą mogli już uderzyć cię prawą ręką. Aby uderzyć ponownie, musieliby uderzyć otwartą dłonią lub pięścią. A w tamtej kulturze tak właśnie uderzało się równego sobie.

Nadstawiając drugi policzek nie mówisz, żebyś mnie jeszcze raz uderzył, bo na to zasługuję.

Mówisz, że jeśli chcesz mnie uderzyć jeszcze raz, będziesz musiał uderzyć mnie jak równego sobie.

Odmawiasz przyjęcia upokorzenia. Odmawiasz walki przemocą. I odbierasz im władzę, nie kiwając palcem.

Szata i płaszcz
Drugi przykład jest jeszcze bardziej uderzający, gdy poznamy prawo, które za nim stoi.
Jeżeli ktoś chce cię pozwać i zabrać ci płaszcz, odstąp mu także od płaszcza.

W prawie żydowskim ubogi mógł dać swoją odzież wierzchnią jako zabezpieczenie długu. Jednak Księga Wyjścia 22:26 i 27 nakazywała wierzycielowi zwrócić ją przed zachodem słońca, ponieważ dla ubogich często była to jedyna kołdra, pod którą mogli spać.

Wyobraź sobie taką scenę. Biedny człowiek zaciągnięty do sądu przez wierzyciela. Tak zadłużony, że jedyne, co mu pozostało, to płaszcz, który z niego spadł.

Jezus mówi: Oddaj im także swój płaszcz.

W tamtym świecie płaszcz był okryciem wierzchnim, a peleryna bielizną. Oddaj oba, a będziesz stał nago na sali sądowej.
W kulturze hebrajskiej nagość przynosiła wstyd nie osobie nagiej, ale temu, kto ją spowodował lub na nią spojrzał. Pomyślmy o Noem w Księdze Rodzaju 9 i o tym, jak wstyd spadł na syna, który go zobaczył.

Dłużnik stoi więc bez ubrania, a wszyscy w tym pokoju widzą teraz dokładnie, co zrobił wierzyciel. System, który pozbawił biednych wszystkiego, został obnażony w najbardziej niezapomniany sposób, jaki tylko można sobie wyobrazić.

Ponownie. Bez przemocy. Bez uległości. Odważny akt, który obnaża niesprawiedliwość taką, jaka jest.

Druga Mila
Trzeci przykład jest tym, który ludzie cytują najczęściej: Zrobienie czegoś więcej.
Greckie słowo oznaczające siły to Angareuo. Jest to termin techniczny. Odnosi się do specyficznej praktyki w Cesarstwie Rzymskim, w której żołnierz mógł zmusić cywila do niesienia swojego plecaka.
To samo greckie słowo pojawia się w Ewangelii Marka 15:21, kiedy rzymscy żołnierze zmuszają Szymona Cyrenejczyka do niesienia krzyża Jezusa.

Prawo rzymskie jednak ograniczało tę praktykę. Żołnierz mógł zmusić cywila do niesienia ładunku tylko na odległość jednej mili. Przekroczenie tego limitu groziło ukaraniem. Limit ten miał na celu zapobieganie narastaniu niezadowolenia na okupowanych terytoriach.

Wyobraź sobie Żyda niosącego ciężki ekwipunek żołnierza. Docierają do znacznika milowego. Żołnierz sięga po swój plecak.

A mężczyzna mówi, nie, będę kontynuował.

Nagle żołnierz znalazł się w niezręcznej sytuacji. Teraz łamie zasady. Człowiek, nad którym miał dominować, odzyskał inicjatywę. Sam wybiera, co robi. Nie jest już przedmiotem, którym się posługuje. Jest osobą dokonującą wolnego wyboru.

Trzecia droga

Przyjrzyj się wszystkim trzem przykładom razem.

Obrażony sługa nie daje się upokorzyć.

Biedny dłużnik obnaża niesprawiedliwość systemu.

Przymusowy cywil odzyskuje swoją godność i możliwość wyboru.

W żadnym przypadku nie ma przemocy. I w żadnym przypadku nie ma też kapitulacji.

Jezus odrzucał obie opcje, jakie zazwyczaj oferuje świat. Walcz i stań się tym, z czym walczysz. Albo poddaj się i daj się zmiażdżyć.

Zaproponował trzecią drogę. Kreatywny, odważny, godny opór, który nie poddaje się zasadom osoby próbującej nad tobą dominować.

To nie jest nauka człowieka, który chciał, żeby jego zwolennicy byli dla niego jak wycieraczki. To nauka kogoś, kto rozumiał władzę lepiej niż możni.

Co to teraz oznacza
Myślę o tym, jak wiele osób tkwiło w sytuacjach, które je niszczyły, ponieważ wierzyło, że ten fragment im to nakazuje.
To nie jest to, co jest napisane.

Nadstawianie drugiego policzka nigdy nie oznaczało, że pozwalasz ludziom deptać cię po piętach. Chodziło o to, by nikt nie definiował twojej wartości. O to, by nie odpowiadać okrucieństwem na okrucieństwo. I o to, by nie akceptować upokorzenia jako swojego miejsca na świecie.

Wymaga więcej siły, a nie mniej. Łatwo jest oddać cios. Łatwo się skurczyć. Potrzeba prawdziwej siły wewnętrznej, żeby tam stanąć, spojrzeć drugiej osobie w oczy i spokojnie odrzucić obie.

Kiedy przeprowadziłam się do Siargao, uświadomiłam sobie, ile czasu w życiu spędziłam albo walcząc z przeciwnościami losu, albo się przed nimi cofając. Najtrudniejszą i najbardziej wyzwalającą rzeczą, jaką zrobiłam, było nauczenie się trzeciej drogi. Nie reagować. Nie załamywać się. Po prostu trwać w tym, kim naprawdę jestem i pozwolić, by to było odpowiedzią.

To właśnie nauczał Jezus na zboczu wzgórza.

Nie słabość.

Najsilniejszy rodzaj pokoju, jaki istnieje.

____________________________________________________________

Nie każdy badacz interpretuje ten fragment w ten sam sposób, a interpretacja Waltera Winka ma swoich krytyków. Jednak kulturowe szczegóły dotyczące bekhendu, płaszcza i rzymskiej mili są dobrze udokumentowane i całkowicie zmieniają treść fragmentu.

Wszystko, co Jezus rzeczywiście powiedział, odszyfrowane z języków oryginalnych, zanim zostały przekształcone w wyniku stuleci tłumaczeń, znajduje się w książce The Words of Jesus Restored.

Zdobądź tutaj → https://stan.store/Earthmastery/p/the-words-of-jesus-restored

A wszystkie napisane przeze mnie książki, wszystkie pięć w jednym miejscu, można znaleźć w bibliotece The Complete Earth Mastery Library.

Zdobądź tutaj → https://stan.store/Earthmastery/p/the-complete-earth-mastery-library

Codzienne rozważania_14.10.2026

Stojący przy
Greg Laurie
„Tej nocy Pan ukazał się Pawłowi i powiedział: „Nabierz otuchy, Pawle. Skoro byłeś dla mnie świadkiem tutaj w Jerozolimie, musisz głosić Dobrą Nowinę także w Rzymie”” (Dz 23:11).

Apostoł Paweł miał szczęście, że miał ogromne grono przyjaciół i współpracowników Chrystusa. W swoich listach wspominał o kilku z nich.

„Tychik zda wam dokładne sprawozdanie o moich postępach, umiłowany brat i wierny pomocnik, który służy mi w dziele Pańskim. . . . Posyłam także Onezyma, wiernego i umiłowanego brata z waszych rodaków. . . . Pozdrawia was Arystarch, który jest ze mną w więzieniu, a także Marek, kuzyn Barnaby. . . . Pozdrawia was Epafras, członek waszej wspólnoty i sługa Chrystusa Jezusa. . . . Pozdrawia was Łukasz, umiłowany lekarz, a także Demas. Przekażcie moje pozdrowienia naszym braciom i siostrom w Laodycei oraz Nimfasowi i kościołowi, który się zbiera w jej domu” (Kol 4:7–15 NLT).

Jednak z różnych powodów jego przyjaciele nie zawsze byli dla niego dostępni. Paweł zakończył swój ostatni list tą pełną emocji prośbą: „Tymoteuszu, proszę, przyjdź jak najszybciej. Demas opuścił mnie, bo umiłował doczesne sprawy i udał się do Tesaloniki. Krescens udał się do Galacji, a Tytus do Dalmacji. Tylko Łukasz jest ze mną” (2 Tymoteusza 4:9–11).

Paweł nie był obcy samotności. A jednak nigdy nie był naprawdę sam. Bóg był z nim, o czym mówiliśmy w zeszłotygodniowych nabożeństwach. I Bóg był wszystkim, czego naprawdę potrzebował.

Continue reading →

Codzienne rozważania_13.10.2026

Filip na miejscu
Greg Laurie
„Zatem zaczynając od tego samego fragmentu Pisma, Filip opowiedział mu Dobrą Nowinę o Jezusie” (Dz 8:35).

Według Dziejów Apostolskich 8, Filip prowadził prężnie działającą posługę w Samarii. Tłumy gromadziły się, by słuchać jego głoszenia ewangelii i obserwować, jak dokonuje cudów. Niezliczone rzesze ludzi uwierzyły w jego przesłanie i przyjęły chrzest. Apostołowie Piotr i Jan udali się do Samarii, aby osobiście zobaczyć posługę Filipa.

Aż pewnego dnia Bóg kazał Filipowi udać się na pustynię. Nie tylko nakazał mu udać się na pustynię, ale także do Gazy, na odludną drogę, która była rzadko używana. Bóg kazał mu nie tylko udać się na tę rzadko uczęszczaną drogę, ale także w najgorętszej porze dnia. Innymi słowy, Bóg powiedział: „Udaj się na odludną drogę na środku pustyni w środku popołudnia i czekaj na dalsze instrukcje”.

Czasami Bóg każe nam robić rzeczy, które w danej chwili mogą wydawać się bezsensowne. Zdrowy rozsądek mógł nakazywać Filipowi pozostanie w Samarii, gdzie mieszkało wielu ludzi, i kontynuowanie swojej owocnej posługi. Ale mądrość Boża znacznie różni się od zwykłej mądrości. Kimże jesteśmy, by kwestionować mądrość Bożą? Dlatego Filip był człowiekiem, do którego Bóg mógł się zwrócić. Filip zdawał sobie sprawę, że Bóg doskonale wiedział, co robi.

Jest jeszcze jeden subtelny element w historii Filipa, który chciałbym podkreślić. Billy Graham powiedział kiedyś: „ W mojej posłudze wielokrotnie cytowałem werset biblijny w kazaniu – czasami bez wcześniejszego planowania – a potem ktoś mi mówił, że to właśnie ten werset Duch Święty wykorzystał, by wzbudzić przekonanie lub wiarę”.

Continue reading →

Codzienne rozważania_12.10.2026

Najbardziej nieprawdopodobny hymn

Greg Laurie
„Około północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewali hymny Bogu, a pozostali więźniowie przysłuchiwali się im” (Dz 16:25).

W tym tygodniu w rozważaniach przyjrzymy się Dziejom Apostolskim – a konkretnie ludziom, sytuacjom, spotkaniom i doświadczeniom, które położyły podwaliny pod Kościół, jaki znamy dzisiaj. Zaczniemy od jednej z najsłynniejszych scen uwielbienia w Nowym Testamencie.

Czy kiedykolwiek obudziłeś się w środku nocy, słysząc w myślach chrześcijańską pieśń lub refren uwielbienia? Jeśli tak, to całkiem dobry znak, że gromadzisz w sercu to, co Boże. Zamiast budzić się z najnowszą muzyką pop w głowie, myślisz o refrenie uwielbienia, a może nawet o wersecie z Pisma Świętego. To „pieśń na noc”, którą dał ci Bóg. I to stawia cię w całkiem niezłym towarzystwie.

Continue reading →

Codzienne rozważania_10.10.2026

Gdzie jest Bóg, kiedy czuję się samotny?

Greg Laurie
„Wczoraj w nocy stanął przy mnie anioł Boga, do którego należę i któremu służę, i powiedział: „Nie bój się, Pawle, bo z pewnością staniesz przed sądem Cezara! Co więcej, Bóg w swojej dobroci obdarzył bezpieczeństwem wszystkich, którzy z tobą płyną”” (Dz 27:23–24).

Jedną z irytujących ironii naszej współczesnej kultury jest to, że ludzie nigdy nie byli bardziej połączeni technologicznie, a jednocześnie nigdy nie czuli się bardziej samotni. Socjolodzy ostrzegają, że samotność staje się epidemią.

Samotność – poczucie osamotnienia, porzucenia lub potrzeby prawdziwej więzi – nie jest oczywiście niczym nowym. Każdy od czasu do czasu czuje się samotny. Wielu bohaterów Pisma Świętego doświadczyło samotności. Dawid był znany jako mąż według serca Bożego (zob. 1 Sm 13,14). Jednak nikt nie zmagał się z samotnością bardziej niż on. I nikt nie wyrażał uczucia samotności bardziej dobitnie niż on.

„Nawet gdy kroczę ciemną doliną, nie ulęknę się, bo Ty jesteś blisko mnie. Kij Twój i laska Twoja chronią mnie i pocieszają” (Psalm 23:4).

„Nawet jeśli ojciec mój i matka mnie opuszczą, Pan mnie przygarnie” (Psalm 27:10 NLT).

Dawid wiedział, gdzie szukać pocieszenia, gdy czuł się samotny. Apostoł Paweł również wiedział.

W Dziejach Apostolskich i listach Pawła Bóg wielokrotnie przypominał apostołowi o swojej obecności – bez wątpienia wtedy, gdy Paweł najbardziej jej potrzebował. Bóg zna potrzeby swojego ludu przed nami i wie dokładnie, jak i kiedy je zaspokoić.

W Dziejach Apostolskich 23 Paweł staje w obliczu wrogiego przesłuchania przed żydowską radą wyższą, a następnie zostaje zabrany do koszar. Jeśli kiedykolwiek ktoś potrzebował dodatkowego zapewnienia, to właśnie Paweł w tym momencie. Co więc uczynił Bóg? „ Tej nocy Pan ukazał się Pawłowi i rzekł: «Nabierz otuchy, Pawle! Jak stałeś się dla mnie świadkiem tutaj w Jerozolimie, tak i w Rzymie musisz głosić Ewangelię»” (werset 11 NLT).

Pod koniec swego życia, pisząc do Tymoteusza z więzienia w Rzymie, Paweł powiedział: „Ale Pan stanął przy mnie i dodał mi siły” (2Tym 4:17 NLT).

Bóg zapewnił Pawła o swojej obecności w trudnych chwilach – i to samo zapewnia nas.

Możesz nabrać otuchy w obliczu niebezpieczeństwa, niepewności czy samotności, bo Bóg jest z tobą. Kiedy twoje serce się załamuje, kiedy wydaje ci się, że twoje życie się rozpada, musisz pamiętać, że Pan jest tam z tobą.

Nie jesteś sam. Pan nie uchroni cię przed burzami życia. Nie uchroni cię przed chwilami samotności. Ale będzie z tobą przez cały czas.
Możesz Go nie widzieć. Możesz nie słyszeć Jego słów. Ale jeśli się skupisz, usłyszysz cichy, delikatny głos Boga. Możesz go znaleźć w każdej chwili w Jego Słowie.
Możesz wiedzieć, że nie jesteś sam.

| 12.10.2026 >

Pytanie do refleksji: Jak Bóg może działać w twoim życiu, kiedy czujesz się samotny?

Codzienne rozważania_09.10.2026

Co sprawia, że ​​Biblia jest tak wyjątkowa?

Greg Laurie
„Całe Pismo Święte jest natchnione przez Boga i jest pożyteczne, by uczyć nas prawdy i uświadamiać nam, co jest nie tak w naszym życiu. Koryguje nas, gdy popełniamy błędy, i uczy nas postępować właściwie” (2Tym 3:16).


Marcin Luter powiedział: „Biblia jest żywa, przemawia do mnie; ma nogi, biegnie za mną; ma ręce, chwyta mnie”.

Biblia to najwspanialsza księga, jaką kiedykolwiek napisano. To przesłanie od Boga do nas. Technicznie rzecz biorąc, Biblia nie jest pojedynczą księgą; to kompilacja sześćdziesięciu sześciu odrębnych ksiąg. Księgi te powstały na przestrzeni 1500 lat. Wśród czterdziestu autorów Biblii byli królowie, chłopi, filozofowie, rybacy, poeci i mężowie stanu. Każdy z nich został natchniony przez Ducha Świętego, aby spisać to, co zostało mu objawione, własnymi słowami.

Apostoł Piotr napisał: „Przede wszystkim wiedzcie, że żadne proroctwo w Piśmie nie pochodziło nigdy z osobistego rozumienia proroka ani z ludzkiej inicjatywy. Przeciwnie, prorocy ci byli natchnieni Duchem Świętym i mówili od Boga” (2 Piotra 1:20–21 NLT).

Apostoł Paweł napisał: „Całe Pismo jest natchnione przez Boga i pożyteczne do nauki prawdy i do uświadomienia sobie, co jest nie tak w naszym życiu, do poprawy nas, gdy błądzimy, i do czynienia tego, co słuszne” (2 Tymoteusza 3:16). Lepszym tłumaczeniem zwrotu „natchnione przez Boga” byłoby „tchnięte przez Boga”.

Na kartach Pisma Świętego znajdujemy najwspanialsze historie, jakie kiedykolwiek opowiedziano. Nie mam na myśli tych o „dawno, dawno temu”. Nie mówię o baśniach, legendach czy mitach. Historie w Piśmie Świętym to udokumentowane wydarzenia historyczne. Jednak Biblia nie jest jedynie księgą historyczną, choć nią jest. Biblia to nie tylko historia; to Jego historia – to znaczy historia interakcji Boga z Jego ludzkim stworzeniem.

W tym sensie Biblia jest również twoją historią. Bo gdy przyjrzysz się wielu biblijnym historiom, odnajdziesz w nich siebie. Zobaczysz, jak ludzie napotykają sytuacje, które odzwierciedlają twoje własne doświadczenia. Zobaczysz, jak reagują w sposób, który wydaje się znajomy, na dobre i na złe. Zobaczysz, jak ponoszą konsekwencje podobne do tych, których doświadczyłeś ty. Zobaczysz, jak Bóg działa w sposób, który daje ci nadzieję na twoje własne życie. Znajdziesz obietnice, których możesz się uchwycić. Znajdziesz przebaczenie, które leczy. Znajdziesz mądrość, która rezonuje. Znajdziesz ścieżki, które zaprowadzą cię tam, gdzie masz być.

Dopiero drasnę temat, wyjaśniając, co czyni Biblię tak wyjątkową. Zostawię was jednak z dwiema prawdami do dalszego zgłębienia. Po pierwsze, czytacie Biblię, aby poznać Boga, Stwórcę wszechświata, który pragnie mieć z wami osobistą i wieczną relację. Po drugie, czytacie Biblię, aby odkryć Jego plan dla waszego życia.

Jaka inna książka może wysuwać takie twierdzenia?

| 10.10.2026 >

Pytanie do refleksji: Jak sprawić, by Biblia stała się integralną częścią twojego życia?

Codzienne rozważania_08.10.2026

Czy Bóg daje drugą szansę?

Greg Laurie
„Ale gdy nadszedł właściwy czas, Bóg posłał swojego Syna, zrodzonego z kobiety, poddanego Prawu. Bóg posłał Go, aby wykupił wolność dla nas, którzy byliśmy niewolnikami Prawa, aby mógł nas przyjąć jako swoje własne dzieci” (Gal 4:4–5).

Niektórzy ludzie są żywo zainteresowani badaniem swojego drzewa genealogicznego. Być może mają nadzieję odkryć, że są spokrewnieni z kimś ważnym, sławnym lub bogatym. Czasami odkrywają rzeczy, których woleliby nie wiedzieć. Odkrywają w swoim drzewie genealogicznym dość znane postacie.

Możesz być zaskoczony, dowiadując się, że linia rodowa Jezusa Chrystusa była jednym z najbardziej zagmatwanych drzew genealogicznych wszech czasów. Zapisana dla nas w Ewangelii Mateusza 1 i Ewangelii Łukasza 3, obejmowała prostytutkę, oszustów, cudzołóstwo, kłamców, a nawet morderstwo. Musimy jednak pamiętać, że całe Pismo Święte jest natchnione przez Boga, w tym genealogie. A w genealogii Jezusa objawia się łaska Boża.

Zazwyczaj żydowskie genealogie nie uwzględniały kobiet. Jednak w genealogii Mateusza znajdujemy ich pięć: Tamar, Rachab, Rut, Batszebę i oczywiście Marię. To, co fascynuje w tych kobietach w najbardziej ekskluzywnej genealogii w historii, to fakt, że kilka z nich prowadziło się niemoralnie. To przypomina nam, że Jezus przyszedł, aby uzdrowić złamane życie i przywrócić złamane nadzieje.

Continue reading →